W pierwszych 72 godzinach: porozmawiaj o prawdziwym powodzie, ustal okres wypowiedzenia (wynika z Kodeksu pracy lub umowy) i plan przekazania grupy, najpierw poinformuj zespół, potem rodziców. Na przyszłość zmniejszaj rotację tym, czego brakuje w szkołach publicznych: wpływem na pracę, elastycznym grafikiem, mniejszymi grupami i rozwojem zawodowym, który w dużej części można sfinansować ze środków unijnych.
Dlaczego odejście jednej osoby to duży problem w prywatnej placówce?
W dużej szkole publicznej odejście nauczycielki to sprawa kadrowa. W prywatnym przedszkolu czy żłobku z kilkoma grupami to zmiana, którą odczuwa cała placówka. Dzieci tracą osobę, do której są przywiązane. Rodzice zaczynają pytać, czy „coś się dzieje”. Reszta zespołu zastanawia się, czy też nie poszukać czegoś innego. A właścicielka szuka zastępstwa w środku roku, gdy na rynku jest najmniej kandydatek.
Dlatego warto mieć plan, zanim to się stanie, i wiedzieć, co robić w pierwszych dniach.
Co zrobić w pierwszych 72 godzinach?
1. Rozmowa bez emocji
Zapytaj o prawdziwy powód. Pensja jest najczęstszą odpowiedzią, ale nie zawsze jedyną: grafik, atmosfera w zespole, brak rozwoju, trudny rodzic, dojazd. Czasem da się coś zmienić i zatrzymać tę osobę, czasem nie. W obu przypadkach ta wiedza chroni przed kolejnymi odejściami.
2. Okres wypowiedzenia i przekazanie grupy
Długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę zależy od stażu u danego pracodawcy i określa ją Kodeks pracy (art. 36): 2 tygodnie przy zatrudnieniu krótszym niż 6 miesięcy, 1 miesiąc przy co najmniej 6 miesiącach, 3 miesiące przy co najmniej 3 latach. Strony mogą też porozumieć się co do wcześniejszego terminu. Przy innych formach współpracy (np. umowa cywilnoprawna) decyduje treść umowy. W placówkach niepublicznych Karta Nauczyciela ma zastosowanie tylko w ograniczonym zakresie, dlatego podstawą są zwykle Kodeks pracy i umowa.
Ustal, kto przejmuje grupę, i zaplanuj, jeśli to możliwe, kilka dni wspólnej pracy obu osób. Dla dzieci, zwłaszcza najmłodszych, to ogromna różnica.
3. Najpierw zespół, potem rodzice
Kadra powinna usłyszeć o zmianie od Ciebie, a nie z plotek. Rodzicom przekaż krótko i spokojnie: kto zostaje z grupą, od kiedy i że ciągłość opieki jest zapewniona. Nie tłumacz powodów odejścia, to sprawa pracownicy.
Jak zorganizować zastępstwo w środku roku?
Szukanie nauczycielki w październiku czy lutym jest trudniejsze niż w sierpniu. Pomaga przygotowanie zawczasu:
| Rozwiązanie | Kiedy działa | Ryzyko |
|---|---|---|
| Przesunięcie osoby z innej grupy | Gdy masz w zespole kogoś z kwalifikacjami i grupę, którą może przejąć pomoc | Przeciążenie zespołu, efekt domina |
| Rezerwowa lista kandydatek | Gdy rekrutujesz stale, nie tylko „na pożar” | Wymaga regularnego kontaktu z kandydatkami |
| Praca na część etatu (np. emerytowana nauczycielka, studentka ostatniego roku) | Na okres przejściowy | Sprawdź wymagane kwalifikacje dla danego stanowiska |
| Awans pomocy nauczyciela z kwalifikacjami | Gdy pomoc zna grupę i ma wymagane wykształcenie | Trzeba szybko uzupełnić miejsce pomocy |
Niezależnie od rozwiązania sprawdź, czy osoba zastępująca spełnia wymagania kwalifikacyjne dla danego typu placówki. W żłobkach określa je ustawa o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3, w przedszkolach przepisy oświatowe.
Dlaczego kadra odchodzi z placówek prywatnych?
Najczęstsze powody, które właścicielki słyszą w rozmowach końcowych:
- Pensja i stabilność w szkole lub przedszkolu publicznym.
- Grafik: długie godziny otwarcia placówki i brak przewidywalności.
- Brak rozwoju: ta sama grupa, te same zadania, żadnych szkoleń.
- Trudni rodzice, z którymi nauczycielka zostaje sama.
- Atmosfera i relacje w zespole.
Różnicy w pensji wobec sektora publicznego często nie da się w pełni zamknąć. Pozostałe cztery powody są jednak w rękach właścicielki. Nauczycielka, która ma wpływ na swoją pracę, przewidywalny grafik, wsparcie w trudnych rozmowach z rodzicami i widzi, że placówka w nią inwestuje, rzadziej wysyła CV.
Jak rozwijać kadrę, nie rujnując budżetu?
Rozwój zawodowy to jeden z najtańszych sposobów na zatrzymanie dobrych osób, zwłaszcza że szkolenia dla nauczycieli przedszkoli i żłobków mogą być w dużej części finansowane ze środków unijnych. Placówka pokrywa wtedy tylko niewielki wkład własny, a nauczycielka dostaje realny rozwój i certyfikat.
Praktyczne materiały dla kadry, m.in. gotowy plan adaptacji w przedszkolu dla zespołu, oraz informacje o dofinansowaniu szkoleń znajdziesz na blogu Śląskiego Centrum Szkoleniowego, organizatora Rady.
Kilka zasad, które pomagają, by szkolenia faktycznie zatrzymywały kadrę:
- Pytaj zespół, czego chce się uczyć, zamiast wybierać za nich.
- Po szkoleniu daj przestrzeń na wdrożenie nowej metody w grupie.
- Pokaż rodzicom, że kadra się rozwija. To buduje prestiż nauczycielek i placówki.
Czego dowiedzieć się z rozmowy końcowej?
Rozmowa z osobą, która odchodzi, to najszczersze źródło informacji o placówce. Odchodząca nauczycielka nie ma już nic do stracenia i często powie to, czego inni nie mówią. Warto przygotować kilka pytań i zapisać odpowiedzi:
| Pytanie | Czego się dowiesz |
|---|---|
| Kiedy pierwszy raz pomyślałaś o odejściu? | Jaki moment lub sytuacja uruchomiły decyzję i czy można było ją zauważyć wcześniej. |
| Co musiałoby się zmienić, żebyś została? | Czy powód jest wyłącznie finansowy, czy dotyczy organizacji pracy. |
| Co w naszej placówce działa najlepiej? | Co chronić i czym przyciągać kolejne kandydatki. |
| Co powiedziałabyś osobie, która przyjdzie na Twoje miejsce? | Ukryte trudności stanowiska: grupa, rodzice, grafik, współpraca. |
| Czy poleciłabyś nas znajomej nauczycielce? | Jak placówka jest postrzegana jako pracodawca w lokalnym środowisku. |
Odpowiedzi z kilku takich rozmów, zebrane w jednym miejscu, pokazują wzór. Jeśli trzy osoby wymieniają ten sam powód, to nie jest przypadek, tylko problem do rozwiązania.
Jak zapobiegać kolejnym odejściom?
- Rozmowy roczne z każdą osobą: co jej się podoba, co by zmieniła, gdzie widzi się za dwa lata.
- Sygnały ostrzegawcze: częstsze zwolnienia, wycofanie na zebraniach, pytania o kwalifikacje i zaświadczenia.
- Stała rekrutacja: kontakt z uczelniami, praktykantkami, lista rezerwowa.
- Ścieżka w placówce: od pomocy do nauczycielki, od nauczycielki do koordynatorki grupy wiekowej.
„Kadra, która zostaje” to temat drugiego kwartału Rady Śląskich Liderek Edukacji. Właścicielki porównują, jak płacą, jak organizują zastępstwa i co faktycznie zatrzymało ich najlepsze nauczycielki. Zobacz tematy roku.
Najczęstsze pytania
Jaki jest okres wypowiedzenia nauczycielki w prywatnym przedszkolu?
Przy umowie o pracę zwykle wynika z Kodeksu pracy (art. 36): 2 tygodnie, 1 miesiąc lub 3 miesiące, w zależności od stażu u pracodawcy. Strony mogą porozumieć się co do innego terminu.
Czy w niepublicznym przedszkolu obowiązuje Karta Nauczyciela?
Tylko w ograniczonym zakresie wskazanym w ustawie. Podstawą zatrudnienia są zwykle Kodeks pracy i umowa.
Jak powiedzieć rodzicom o zmianie nauczycielki?
Krótko i spokojnie: kto przejmuje grupę, od kiedy i jak zapewniona jest ciągłość opieki. Bez podawania powodów odejścia.
Czy można zatrzymać nauczycielkę, która złożyła wypowiedzenie?
Czasem tak, jeśli powód nie jest wyłącznie finansowy. Kluczowa jest szczera rozmowa o tym, co zdecydowało.
Czy szkolenia dla kadry mogą być dofinansowane?
Tak, szkolenia dla nauczycieli przedszkoli i żłobków mogą być w dużej części finansowane ze środków unijnych. Szczegóły zależą od aktualnych naborów w regionie.
Co przeczytać dalej?
- Podwyżka czesnego w prywatnym przedszkolu: jak ją policzyć i ogłosić rodzicom
- Decyzja o 23:00. Jak podejmować trudne decyzje, gdy prowadzisz placówkę sama
- Jak wygląda spotkanie Rady
Źródła i zakres
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (ISAP)
- Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (ISAP)
- Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (ISAP)
- Blog Śląskiego Centrum Szkoleniowego
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z prawnikiem lub księgową.